climatechange-slide

Klimaatverandering vroeger, vandaag en morgen

Klimaatverandering heeft het lot van de mensheid in de loop van zijn bestaan geconditioneerd. Dit kunnen we met voorbeelden aantonen. Het koude klimaat en de daaruit voortvloeiende daling van het niveau van de oceanen heeft het leven van de mens in Oceanië en vervolgens in Amerika, tienduizenden jaren geleden, mogelijk gemaakt. Het warme klimaat in de periode tussen 800 en 1250 liet de Europese samenlevingen weer bloeien na de omwentelingen van de eeuwen daarvoor. De afkoeling van het klimaat en de verslechtering van de oogsten waren de oorzaken van de grote Europese honger die begon in 1315 en van de sociale omwentelingen in China in het midden van de 17e eeuw.

Deze en vele andere sociale verschijnselen die verband houden met klimaatverandering, behoren echter tot een historisch tijdperk dat fundamenteel verschilt van het huidige. Terwijl tot het midden van de 19e eeuw de afwisseling van kou en warmte te wijten was aan factoren die onafhankelijk waren van menselijke activiteit, veranderde er daarna veel. De Industriële Revolutie werd mogelijk gemaakt door het gebruik van fossiele brandstoffen, in enorme hoeveelheden, en dankzij grotere en veel krachtiger machines ontstond er een veel hoger energiegebruik. Maar diezelfde fossiele brandstoffen (steenkool, olie en gas) laten ook enorme hoeveelheden broeikasgassen de lucht in, die een ​​laag creëerde die de door de zon geproduceerde warmte opslaat en vasthoudt, waardoor de gemiddelde wereldtemperatuur steeg en nog steeds stijgt. In 1873 sprak de Italiaanse geoloog Antonio Stoppani over het begin van het ‘anthropozoïsche’ tijdperk (vandaag spreken we van ‘antropoceen’) om de overgang aan te geven naar een wereld waarin de mens veranderingen in de aarde veroorzaakt, die voorheen alleen konden worden veroorzaakt door natuurlijke krachten.

Een groeiende groep wetenschappers en activisten maakt zich zorgen over de impact van menselijk handelen op de planeet die sinds de jaren zestig gaande is. De geleidelijke verslechtering van het milieu en de gelijktijdige toename van wetenschappelijke kennis heeft geleid tot meer bewustzijn van de problemen waarmee we te maken hebben. Vandaag weten we dat het anthropozoïcum, waar Stoppani over sprak, de biodiversiteit van onze planeet onherstelbaar heeft aangetast, de wereldwijde stromen van fosfor en nitraten onomkeerbaar hebben gewijzigd, bijna onherstelbare schade heeft toegebracht aan het land dat we gebruiken en heeft gezorgd voor toenemende risico’s  t.a.v. de wereldtemperatuur. Zaken die het voortbestaan ​​van de menselijke soort in gevaar kan brengen. De temperatuurstijging wordt oncontroleerbaar als die boven de 1,5 tot 2 graden Celsius stijgt, maar zelfs als we de stijging onder controle krijgen blijft het risico bestaan dat sommige eilanden (zoals Tuvalu) zullen verdwijnen. Nu al registreren we een toename van 1 graad ten opzichte van 1880 en wetenschappelijke voorspellingen vertellen ons dat, met het huidige beleid, we in 2100 een toename van 3 graden zullen bereiken.

Dit scenario vormt een ongekende uitdaging voor de hele mensheid. Scholen kunnen daar op een bescheiden wijze aan bijdragen.  Verandering in zowel het beleid als in de praktijk, maar ook in de individuele en collectieve levensstijlen, is urgent en kan niet worden uitgesteld. De effecten van de nog steeds relatief beperkte klimaatverandering worden al gevoeld met dramatische resultaten in het zuiden van de wereld (zoals de vlucht uit verwoestijnde en niet-gecultiveerde gronden), en met steeds schadelijkere en zichtbaardere effecten in het noorden van de planeet. Internationale overeenkomsten (het Kyoto-protocol en de Overeenkomst van Parijs van 2015) bestaan en hebben gedeeltelijk effect gehad, maar de gemaakte afspraken zijn nog steeds volstrekt onvoldoende om de klimaatverandering te kunnen stoppen.

Schuiven naar boven